Nleba Anya na Iji Akụkụ Ngwaa Ime (Aspect) n’Asụsụ Igbo Site n’Edemede Akụkọ Akụkọ Dị Ugbu a

Akụkụ ngwaa ime (aspect) bụ otu n'ime akụkụ ụtọasụsụ Igbo kachasị mgbagwoju anya nke na-egosi ma ihe omume na-aga n'ihu, agbasala, ma ọ bụ na-emepụta agbanwe agbanwe, ma ọtụtụ ndị edemede oge a na-enwe nsogbu iji ya kwesịrị ekwesị. Nyocha a bụ inyocha otú ndị edemede akụkọ Igbo nke oge a si eji akụkụ ngwaa ime mee ihe n'ọrụ ha, chọpụta ebe mmejọ ụtọasụsụ kachasị apụta. E ji usoro nyocha ọdịnaya na ụtọasụsụ rụọ ọrụ, ebe e nyochara akwụkwọ akụkọ Igbo ise ndị e bipụtara n'afọ ise gara aga, gụnyere agbụrụ ọ bụla nke nwere ngwaa metụtara akụkụ ime. Nsonaazụ gosiri na ọtụtụ ndị edemede na-enwe nsogbu n'iji ngwaọnụ '-la/-le' na 'na' kwesịrị ekwesị, karịsịa mgbe ha na-edepụta ihe omume gabigara n'agbanyeghị na ọ ka na-enwe mmetụta n'oge a (perfective vs continuative). Achọpụtakwara na mmejọ ndị a na-apụtakarị n'akụkọ ndị edere n'asụsụ abụọ, ebe ndị edemede na-eburu usoro bekee n'echiche ha mgbe ha na-asụgharị n'Igbo. Ihe ọzọ achọpụtara bụ na ndị edemede ndị mụtara Igbo dị ka asụsụ izizi na-enwe mmejọ dị nta karịa ndị mụtara ya dị ka asụsụ nke abụọ. Na nkwubi okwu, nyocha a kwuru na ọ dị mkpa ka a kụzie ndị na-eto eto ịbụ ndị edemede ụkpụrụ akụkụ ngwaa ime n'ụzọ doro anya, iji belata mmejọ a na-ahụkarị n'akwụkwọ akụkọ Igbo nke oge a.
Keywords: akụkụ ngwaa ime, ụtọasụsụ Igbo, edemede akụkọ, ngwaa, asụsụ abụọ